---

Eerste KoZon-SPS zonnekookproject in Senegal

Enquete

De verbazing in Ndondol (Senegal) was groot. Hoe kan het dat eieren zonder water in de pan hard gekookt worden en dat rijst gaar wordt alleen door de warmte van de zon? Wilma Goppel, onze projectcoördinator, demonstreerde het begin december aan de vrouwen in Ndondol en de medewerkers van Caritas. Zelfs het favoriete gerecht ‘ngourban’ was heel goed geslaagd. De vrouwen waren zo enthousiast, dat nu het eerste KoZon zonnekookproject in Senegal van start kan gaan.

De contracten tussen de Stichting Plattelandsontwikkeling Senegal (SPS), de Stichting KoZon en Caritas Senegal zijn nu getekend. Begin april zullen twee medewerksters van AFIMA vanuit Bamako (Mali) naar Senegal reizen om in Ndondol een aantal mannen en vrouwen op te leiden als moniteur of monitrice. Zij zullen dan op hun beurt de eerste 100 vrouwen leren koken met zonne-energie.

KoZon was nog niet eerder actief in Senegal. Op verzoek van de Stichting Plattelandsontwikkeling Senegal (SPS) en Caritas Thies in Senegal, is Wilma Goppel eind november naar Senegal gereisd. Eerst wilde zij de belangstelling peilen voor het gebruik van zonnekoken in de plattelandsgemeente Ndondol. Dat heeft zij gedaan met een aantal demonstraties van de CooKit en door het (laten) houden van een enquête onder de potentiële gebruikers wat betreft kookgewoonten en brandstofverbruik.

Kennismakingsbezoek

Ze bezocht Ndondol tweemaal: van 27 - 30 november en van 9 - 12 december 2012. Gedurende het eerste kennismakingsbezoek heeft zij de tevoren door KoZon opgestelde vragenlijst aangepast met behulp van Jean Paul N’Diaye, de leider van het CARITAS Centrum in Ndondol. Drie ‘moniteurs’ die al door CARITAS waren geselecteerd, konden toen kennismaken met het principe van zonnekoken en de CooKit en met de achtergrond van de enquête. Op dag hebben deze werden door deze moniteurs 35 vrouwen in drie dorpjes in de naaste omgeving van Ndondol, ieder afzonderlijk geïnterviewd aan de hand van de vragenlijst. Alle vrouwen maakten deel uit van de ‘groupements feminins’ die door Caritas met behulp van SPS enige jaren terug opgericht waren. Twee van deze groepen waren voor de gelegenheid bij elkaar gekomen en terwijl de vrouwen een voor een geïnterviewd werden door een moniteur, kon er met de anderen van gedachten gewisseld worden over de mogelijkheden en beperkingen van zonnekoken, maar ook over de lokale ingrediënten, gerechten, en welke geschikt zijn om in de CooKit gebruikt te worden. De derde moniteur ging langs de huizen van individuele groepsleden om de interviews te houden. Aan de hand van een simpele matrix konden de resultaten van de interviews geanalyseerd worden. Een monitrice kreeg de opdracht dit werk klaar te hebben voor haar tweede bezoek. Helaas was het door een constant bedekte lucht niet mogelijk om tussen beide bezoeken in ‘trials’ te doen met het koken van lokale gerechten op de CooKit.

Zonnekookdemonstraties

Voor het tweede bezoek waren kookdemonstraties gepland. Deze werden gehouden in dezelfde dorpjes waar ook de enquêtes gehouden waren. Onder leiding van het hoofd van CARITAS Ndondol trok het team van drie moniteurs samen een medewerkster van de missiezusters gespecialiseerd in voedingsvoorlichting en de KoZon Coördinator langs de drie dorpen. Ze begonnen in Sassal, daarna trok het team naar Randel en vervolgens naar Koulok. Tijdens het wachten tot de rijst gaar was, gaf Filo, de Missie medewerkster, een uitgebreide sessie over het belang van goede voeding (in het wolof), vooral voor zieke kinderen. Omdat dit de laatste stop was en de zon al aan kracht aan het verliezen was duurde het te lang om te wachten tot de rijst gaar was. Daarna ging de groep terug naar het tweede dorp waar de rijst inmiddels ‘beetgaar’ was – op enkele plekken op de bodem van de pan na. Achteraf bezien komt dit waarschijnlijk omdat vergeten was een houten steuntje onder de pan te zetten. De constatering dat de rijst gaar was baarde veel opzien bij alle aanwezigen en hielp hun interesse te wekken. Hierna werd ook op deze plek een voedingsvoorlichting gegeven, ditmaal in het Serer, de lokale taal. Bij aankomst in Sassal waar de rijst het eerste opgezet was bleek daar de rijst, die in de hooimand was gezet, te gaar te zijn naar de smaak van de omstanders: zij plakte aan elkaar terwijl men graag drogere korrels rijst proeft. Toch verbaasde men zich ook hier en ook de moniteurs/-trices waren zichtbaar opgelucht dat het proces inderdaad werkte. Enthousiaste medewerkers in Dakar hadden de pan met drie lagen verf zwart geschilderd, maar dat bleek dus twee lagen teveel! De verf was gaan smelten en gaf goed af!

De volgende dag werd een concept voorstel met werkplan en budget doorgesproken. Het gaat om een voorstel voor in eerste instantie 6 maanden (pilot project) waarin 100 vrouwen zullen worden getraind in het gebruik van de zonnekooksets, terwijl de contouren worden aangegeven voor vervolg activiteiten in fase 2 wanneer bij voldoende interesse een productie unit van de zonnekooksets gepland is. Dit alles wordt uitgevoerd met technische steun vanuit AFIMA (l’Association de Femmes Ingénieures du Mali) de Vereniging van Vrouwelijke Ingenieurs van Mali) in Bamako.

Ondertussen gingen de monitrices, geassisteerd door de KOZON chauffeur aan de slag met het experimenteren met verdere ‘trials’ met de CooKit. Zo lukte het om ‘ attaya’ te maken – de populaire lokale thee - , eieren te koken (zonder water!) en het lokale gerecht ‘ngourban’. Vooral het koken van de eieren baarde groot opzien, ook van omstanders (onderwijzers die in de buurt onderdak hadden), terwijl de monitrices (en baby!) erg blij waren met het slagen van hun geliefde ‘ngourban’.

In overleg met CARITAS werd met de monitrices afgesproken dat zij thuis verder hun gerechten zouden uittesten op de CooKit, met notering van het recept, de hoeveelheden gebruikte ingrediënten, datum, tijd, duur. Zij besloten 2 x per maand samen te komen bij het CARITAS hoofd om hun notities te vergelijken en ervaringen uit te wisselen om zo tot een selectie van de meest geschikte recepten te komen.

Na terugkomst in Nederland heeft Wilma Goppel het conceptvoorstel verder uitgewerkt en eind februari is het contract door de drie partijen ondertekend.

Er wordt nu hard gewerkt om de CooKits, de hooimanden en de houtfornuisjes op tijd klaar te hebben voor de trainingen. Voor dit project maakt AFIMA de CooKits en de Wapi’s, maar het is de bedoeling dat ze voor de vervolgprojecten door Caritas zelf gemaakt worden. De hooimanden en de hout besparende fornuisjes worden al in Ndondol gemaakt.

Anbi logoStichting KoZon is aangemerkt als algemeen nut beogende instelling (anbi). Uw giften aan KoZon zijn aftrekbaar van uw belastbaar inkomen. U leest hier meer over op de website van ANBI.

Deze website is gratis ontwikkeld door
Gijssen Communicatie, Ede.