---

Hoe het begon

Wietske in stand TsjaadHoe KoZon begon en waarom met de CooKit

Geschreven door Wietske Jongbloed

In januari 1991 vertrok ik voor 5 jaar naar Niger en las een paar maanden ervoor in het tijdschrift Spore een artikeltje van SCI (Solar Cookers International) over zelf te maken solar box cookers.

Box cooker

Dus met een paar andere nieuwkomers maakten we die zonnekook-dozen van de verpakkingen van onze ijskasten en verhuisdozen. Ze waren gemakkelijk te maken van karton en een glazen plaat, met verkreukelde kranten als isolatiemateriaal. We maakten er verschillende, tot alle grote kartonplaten op waren en behalve de box die we thuis hielden, gaven we alle andere weg aan Nigerijnen die voor ons werkten. Mijn bonne, Allia, kreeg er ook een om thuis te gebruiken. Helaas woonde zij in een klein kamertje, met een bed en een touw diagonaal door de kamer waar al haar kleren aan hingen. Er was nauwelijks plaats voor de kookdoos die vanwege de regen binnen moest worden opgeborgen. Bovendien lag de kamer aan een binnenplaats waar een grote mangoboom stond, waar de zon nauwelijks doorheen kwam. Dit komt vaak voor in de armere buurten in steden in West-Afrika. Voor het gebruik van de CooKit een bekend bezwaar. De chauffeur van mijn collega had meer ruimte, maar na twee maanden was de glasplaat gebroken, ook dat liep dus niet goed af.

boxcookerBij mij thuis begonnen we er op het terras van alles in te koken en te bakken. Alles lukte. Maar Allia, zoals ook andere vrouwen, vond het toch makkelijker om op de hun bekende manier te koken, zodat ze zeker wist dat het eten klaar was tegen lunchtijd. Bij zonnekoken hangt dat altijd af van de aanwezige zonneschijn, zelfs in een land als Niger. Uiteindelijk kookte ze er alleen iedere dag het voer voor de honden in....


De CooKit voor de Tropen

Panel CookerIn 1996 schreef SCI over de CooKit, 'panel cooker' genoemd. Deze is ontworpen door Roger Bernard een Franse hoogleraar in zonne-energie aan de universiteit van Lyon. Voor kinderen maakte hij ze van een kartonnen doos, langs vier vouwen opengesneden, drie wanden rechtop en de hele binnenkant beplakt met aluminium folie. Een klein zwart pannetje met een glazen slakom er overheen.

Het werkte en hij verbeterde het model, maar de achterwand bleef rechtop staan. Het ontwerp stuurde hij naar SCI. Maar in de Tropen staat de zon in het zenith, recht boven. SCI veranderde daarom de rechthoekige midden achterwand in een trapezium waardoor deze iets naar achteren helt en de loodrecht van boven komende zonnestralen op de pan gereflecteerd worden.

Zo ontstond de CooKit voor de Tropen. Men zet er een zwarte pan in, van maximaal vijf liter, in een thermoresistente plastic zak. De ultraviolette zonnestraling gaat door het plastic heen rondom de pan. De pan wordt warm en gaat infrarode stralen uitstralen die door de plastic zak juist tegengehouden worden en rondom de pan blijven (serre effect).

CooKit voor de Tropen CooKit in huidige vorm

De start van KoZon

Ik werkte vanaf 1996 niet meer in Niger, maar een dochter wel in Noord-Burkina Faso. Daar kon ik dus de 20 CooKits die ik uit Californië bij de SCI besteld had met lokale vrouwen uitproberen.

Na mijn ervaringen met de kartonnen zonnekookdoos bleek dat de CooKit eigenlijk even goed werkte. Bovendien is de CooKit opvouwbaar en neemt opgeborgen nauwelijks plaats in. Dat was een nadeel van de kartonnen kookdoos, evenals de glazen plaat.

Om het werk met de CooKit uit te kunnen breiden heb ik Ben Rogmans (Linde, nabij Vorden) en Jan Smit (Rotterdam) gevraagd om samen een Stichting op te richten, wat in maart 1998 gebeurde, met de naam KoZon. Dit staat voor Koken met de Zon als warmtebron.

Omdat ik zelf in Wageningen woon en ook een notaris hier de Statuten (geschreven door de jurist Ben Rogmans) gecertifieerd heeft, is Wageningen de standplaats van KoZon geworden.

Anbi logoStichting KoZon is aangemerkt als algemeen nut beogende instelling (ANBI). Deze website voldoet aan de ANBI-eisen. Uw giften aan KoZon zijn aftrekbaar van uw belastbaar inkomen. U leest hier meer over op de website van ANBI.

Deze website is gratis ontwikkeld door
Gijssen Communicatie, Ede.